We kennen in ons land veel monumentale gebouwen die leeg komen te staan en om een nieuwe bestemming vragen. Veelal gaat het om boerderijen, kerken, kloosters en industriële complexen, maar ook kantoren en winkels komen steeds meer leeg. Tijdens deze cursus bespreekt de erfgoedacademie praktische handvatten om deze gebouwen een nieuw leven te geven.

Genoemde monumenten zijn belangrijk, omdat ze zó beeldbepalend zijn voor een stad of dorp. Ze bieden kennis over ons verleden en we waarderen ze in het heden. Inmiddels zijn de nodige ervaringen opgedaan met de herbestemming van dergelijke gebouwen. Van deze ervaringen kunnen we leren, niet alleen van het succes, maar ook van de problemen en hoe deze aan te pakken. Tijdens deze dag willen we duidelijk maken dat er zeker een aantal algemene uitgangspunten t.a.v. het proces te hanteren zijn, maar dat herbestemming ook altijd maatwerk is. Dat per project moet worden gekeken naar de context van het gebouw, de te behouden cultuurwaarden, de eigenaar, het gebruik, de exploitatie en het beheer.

Welke onderwerpen komen onder meer aan bod?

  • stappenplan: hoe organiseer je het proces;
  • erfgoedwaarden in relatie tot een herbestemming;
  • inventarisatie van de mogelijkheden van het gebouw of complex;
  • wensen van de eigenaar als onderdeel van de opgave;
  • vraag en aanbod, herbestemmingsstrategie;
  • financiële (on)mogelijkheden;
  • regelgeving rondom herbestemmen (zoals tijdelijk/tussentijds gebruik);
  • samenwerking met andere partijen: wie en hoe;
  • praktijkvoorbeelden: successen en de ‘missers’;
  • een aansprekende excursie;
  • ‘rekenen’ aan praktijkvoorbeelden.

Voor wie?

De cursus ‘Erfgoed en herbestemmen’ is bestemd voor iedereen, die betrokken is bij zo’n complexe opgave, zoals ambtenaren erfgoed en/of ruimtelijke ordening, stedenbouwers, architecten, makelaars en projectontwikkelaars.

Wat bereikt u met deze cursus?

  • inzicht in het proces, inclusief complexiteit;
  • inzicht in de verschillende rollen/belangen bij een herbestemming;
  • kennis van erfgoedwaarden;
  • inzicht in de cijfers van een herbestemming;
  • uitbreiding van uw netwerk.

Wanneer en waar?

Dinsdag 30 mei 2017 in De Watertoren (Pastoefabriek) te Utrecht

Kosten

De kosten voor een cursusdag bedragen Euro 225,00 per persoon.
Dit is inclusief koffie/thee, lunch en een excursie.

Aanmelden via de website: Erfgoedacademie

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en het Nationaal Restauratiefonds bieden initiatiefnemers inspiratie, financiële ondersteuning, kennis en advies. Samen organiseren zij voor u op vrijdag 16 juni de Contactdag Herbestemming; een inhoudelijke bijeenkomst waar u uw netwerk van mede-initiatiefnemers en specialisten op het gebied van herbestemmen kunt uitbreiden en waar u met specifieke vragen over uw project terecht kunt.

In contact, advies inwinnen en verlenen
De Contactdag Herbestemming geeft u de gelegenheid om voor uw plan specialisten en adviseurs  van NRF en RCE te raadplegen. U leert mede-initiatiefnemers kennen, die net als u te maken hebben met mee- en tegenvallers in het herbestemmingstraject. Stel uw vragen en wissel kennis en ervaringen uit. Met elkaar hebben we zeker niet alle antwoorden, maar weten we wel veel.

Vrijdag 16 juni 2017 van 12.00 tot 17.00 (incl. lunch)
Locatie: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Smallepad 5, 3811 MG Amersfoort.

Er zijn geen kosten aan uw deelname verbonden. Aanmelden kan via de website: www.contactdagherbestemming.nl

Over het Nationaal Restauratiefonds en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed
Het Nationaal Restauratiefonds heeft in de afgelopen jaren veel herbestemmingsprojecten mogelijk gemaakt met de Restauratiefondsplus-hypotheek, een laagrentende lening voor grootschalige restauraties en herbestemmingen. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verstrekte de afgelopen zes jaar meer dan 1.250 keer een subsidie voor het uitvoeren van een herbestemmingsonderzoek. Onderzoeken die in veel gevallen een herbestemming in gang zette of weer een fase verder hielpen.

Namens provincie Zuid-Holland nodigen wij u van harte uit voor de uitreiking van de Stimuleringsprijs Herbestemming in Zuid-Holland. Rik Janssen, gedeputeerde van cultureel erfgoed, reikt de prijs op maandag 22 mei 2017 uit.

Wij verwelkomen u graag in het Provinciehuis (Zuid-Hollandplein 1, 2596 AW Den Haag) met koffie en thee tussen 9.30 en 10.00 uur. Om 10.00 start het programma dat (inclusief lunch) duurt tot circa 12.30 uur. Als u van de uitnodiging gebruik wilt maken, vragen wij u zich vóór 15 mei a.s. aan te melden via e- mail adres Loomans@erfgoedhuis-zh.nl. Vermeld hierbij uw naam en (eventueel) de organisatie die u vertegenwoordigt. Als u met uw bericht meerdere personen aanmeldt, dan gaarne alle namen vermelden.

De Stimuleringsprijs Herbestemming in Zuid-Holland
De Stimuleringsprijs is een initiatief van de provincie Zuid-Holland en wordt uitgevoerd in het kader van het erfgoedbeleid en het Actieprogramma Slim Ruimtegebruik. De prijs beoogt eigenaren, beheerders, projectontwikkelaars, gemeenten, architecten en andere creatieve ondernemers te stimuleren om out-of-the-box na te denken over nieuwe bestemmingen voor rijksmonumenten in Zuid-Holland. De inzendingen worden beoordeeld door een vakjury, bestaande uit Harm Veenenbos (Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit van provincie Zuid-Holland), Tammo Remmerswaal (restauratiearchitect), Gerben van Dijk (voorzitter landelijk herbestemmingsteam) en Johan Timmermans (ondernemer met ervaring op het gebied van herbestemming). Het beste ontwerpidee voor herbestemming wordt beloond met adviezen en ondersteuning ter waarde van € 20.000,-.

De laagrentende Restauratiefondsplus-hypotheek is als financiering inzetbaar bij grootschalige restauratie en herbestemming van rijksmonumenten. Minder bekend is de mogelijkheid de lening te splitsen per zelfstandige wooneenheid wanneer er sprake is van herbestemming, achterstallig onderhoud en kadastrale splitsing.

Om de herbestemming van rijksmonumentale complexen met een restauratie-opgave naar woon en-/of werkeenheden mogelijk te maken kan de Restauratiefondsplus-hypotheek ook ingezet worden. De initiatiefnemer cq. ontwikkelaar doet het voorwerk van de aanvraag en de koper van het appartement kan voor de start van de bouw bij het Restauratiefonds terecht voor een laagrentende Restauratiefondsplus-hypotheek en aanvullende financiering.

Wanneer een rijksmonumentaal complex kadastraal wordt gesplitst in kleinere zelfstandige eenheden geldt een minimum van €25.000,- per lening in plaats van de gebruikelijke drempel van 300.000 euro. Hierdoor kunnen toekomstige eigenaren het voordeel van de laagrentende lening benutten en wordt de financiële haalbaarheid van dergelijke projecten vergroot. Deze werkwijze is bijvoorbeeld toegepast bij de Meelfabriek in Leiden.

Reserveren
Grote restauratiewerkzaamheden zijn vaak omvangrijk en complex. Bovendien zit er vaak veel tijd tussen de plan- en de realisatiefase. Daarom bestaat de mogelijkheid om tijdens de planfase een Restauratiefondsplus-hypotheek te reserveren. Met een reservering heeft u zekerheid over de beschikbaarheid van een laagrentende lening voor uw project.

Meer weten?
Wilt u meer weten over de mogelijkheden van de Restauratiefondsplus-hypotheek? Neem contact op met de accountmanagers van het Restauratiefonds van de afdeling Voorlichting & Financieringen: info@restauratiefonds.nl of (088) 253 90 20

Studenten International Media and Entertainment Management van de NHTV in Breda hebben onder begeleiding van BOEi apps gemaakt over het Zuiderziekenhuis in Rotterdam. Een mooie kans om jonge mensen meer met erfgoed in aanraking te brengen.

De studenten kregen een rondleiding en waren verrast over het monumentale ziekenhuis uit 1939. Hun apps lieten BOEi nieuwe mogelijkheden zien om naar monumenten te kijken, zoals een zoektocht door het Zuiderziekenhuis via QR-codes of een virtuele tour door de geschiedenis. BOEi’s verhalenverteller Jobbe Wijnen maakte een video over het project.

De provincie Zuid-Holland en Erfgoedhuis Zuid-Holland dagen eigenaren, beheerders en andere belanghebbenden uit om buiten de gebaande paden na te denken over herbestemming van rijksmonumenten. Het beste idee wordt beloond met € 20.000 te besteden aan adviezen en ondersteuning die helpen om de herbestemming te realiseren.

Passende functies voor rijksmonumenten

De provincie Zuid-Holland is rijk aan gebouwd erfgoed en telt maar liefst 9.000 rijksmonumenten. Deze doorgaans zeer bijzondere gebouwen vertellen het verhaal van Zuid-Holland en geven kwaliteit en identiteit aan de omgeving. Helaas staat veel monumentaal vastgoed leeg en is het vinden van een nieuwe bestemming vaak een grote uitdaging. De provincie Zuid-Holland zet zich in voor het behoud van dit erfgoed met het uitschrijven van een Stimuleringsprijs Herbestemming.

De beste manier om een monument te behouden is door het een passende functie te geven die voldoende opbrengt om in het onderhoud ervan te kunnen voorzien. Zo’n nieuwe functie geeft het monument opnieuw maatschappelijke betekenis en maakt vaak ook het omliggende gebied aantrekkelijker. Succesvolle voorbeelden zijn de voormalige watertoren “Villa Augustus” in Dordrecht of de “Fenix Food Factory” in de oude Fenixloodsen in Katendrecht, Rotterdam. Ondanks de vele succesverhalen blijft het vinden van een economisch rendabele en betekenisvolle functie, die tevens eer doet aan de monumentale waarden, vaak lastig.

Stimuleringsprijs

De Stimuleringsprijs Herbestemming roept eigenaren, beheerders, projectontwikkelaars, gemeenten, architecten en andere creatieve ondernemers op om inspiratievolle herbestemmingsprojecten voor te dragen. De prijs richt zich op rijksmonumentale objecten die zich in het stedelijk gebied van Zuid-Holland bevinden. Inschrijven is mogelijk tot 1 mei 2017.

Een vakjury beoordeelt de inzendingen en wijst een winnaar aan. Het beste ontwerpidee voor herbestemming wordt beloond met adviezen en ondersteuning ter waarde van € 20.000,-. Het bedrag mag in overleg met het Erfgoedhuis ZH op eigen initiatief van de prijswinnaar worden besteed.

De Stimuleringsprijs Herbestemming is een initiatief van de Provincie Zuid-Holland en wordt uitgevoerd in het kader van het erfgoedbeleid en het Actieprogramma Slim Ruimtegebruik. Naast de herbestemmingsprijs worden expertsessies georganiseerd rondom een aantal herbestemmingscasussen in Zuid-Holland, wordt samengewerkt met het onderwijs op het gebied van herbestemming en is een informatieve website ontwikkeld.

Mauro Smit (Erfgoedhuis Zuid-Holland) was onlangs aanwezig in de radiostudio van Omroep Wetering om toelichting te geven over het programma Herbestemming ZH. U kunt het gesprek hier terugluisteren.

De Zwarte Tulp Prijs 2016 is uitgereikt aan Karel en Ans Zandbergen. Zij hebben de bollenschuur aan de Rijnsburgerweg 43a in Oegstgeest gerestaureerd en een woonbestemming gegeven. Op die manier kreeg de schuur een nieuwe toekomst.

De Zwarte Tulp Prijs is bestemd voor de eigenaar van een bollenschuur die het gebouw op een voorbeeldige manier heeft behouden of een nieuwe bestemming heeft gegeven. Deze stimuleringsprijs wordt sinds 2003 jaarlijks toegekend door de Werkgroep Bollenerfgoed van het CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek. De prijs bestaat uit een oorkonde en een speciaal schildje Monumentale bollenschuur voor aan de gevel.

Bollenverleden zichtbaar
De bollenschuur is in 1931 gebouwd in opdracht van de kweker C.J. van Egmond, tegelijk met het woonhuis ernaast. Het gebouw diende als droog- en opslagruimte voor bloembollen, maar ook voor groenten. De laatste eigenaar, D.J. Kromhout, heeft in 2010 met medewerking van de gemeente Oegstgeest aan de bollenschuur een woonbestemming gegeven. Cultuurwethouder Jos Roeffen van de gemeente Oegstgeest overhandigde het schildje aan de winnaars: “Oegstgeest heeft vroeger een bloeiende bollencultuur gehad. Dat blijkt uit de aanwezigheid van bollenschuren, zoals deze. Door de herbestemming tot woonhuis is deze bollenschuur behouden gebleven en blijft ook het bollenverleden van Oegstgeest zichtbaar.”

Authentieke kenmerken Karel en Ans Zandbergen kochten de schuur in 2013 en hebben het gebouw daarna geheel gerestaureerd en ingericht als woonhuis. Zij hebben de bollenschuur met veel gevoel voor design opgeknapt en ingericht en zijn zeer verguld met de Zwarte Tulp Prijs: “Het is de kroon op ons werk.” Jos Warmenhoven van de Werkgroep Bollenerfgoed overhandigde hen de oorkonde en vertelde waarom deze bollenschuur is bekroond: “Uit tien genomineerde bollenschuren hebben wij deze als winnaar gekozen omdat dit een uitstekend voorbeeld is van restauratie en herbestemming.

De authentieke kenmerken van de bollenschuur, zoals de stalen ramen en houten verdiepingsvloeren zijn behouden gebleven. Nieuwe elementen, zoals de uitbouw en de serre aan de achtergevel zijn architectonisch knap vormgegeven in eigentijds materiaal. Dankzij een inventieve indeling is ook binnen nog goed te zien dat dit een bollenschuur is.”

De Zwarte Tulp Prijs werd uitgereikt tijdens een feestelijke bijeenkomst op 9 december jl. in Museum De Zwarte Tulp in Lisse. Die was tevens gewijd aan het 20-jarig bestaan van de CHG-Werkgroep Bollenerfgoed, die al sinds 1997 werkt aan het behoud en herbestemming van bollenschuren en andere waardevolle gebouwen van de bloembollencultuur in de Duin- en Bollenstreek.

Tekst: www.bollenerfgoed.nl

De provincie Zuid-Holland wil het erfgoed graag doorgeven aan toekomstige generaties. Het erfgoed draagt bij aan de identiteit en kwaliteit van onze samenleving. Voor het behoud van rijksmonumenten is de Subsidieregeling Restauratie Rijksmonumenten Zuid-Holland 2013 beschikbaar. Leegstand van monumentaal erfgoed is onwenselijk. De beste manier om een leegstaand monument te behouden is door het een passende nieuwe functie te geven die voldoende opbrengt om het onderhoud van het monument te kunnen betalen.

Impuls aan herbestemming van leegstaande monumenten

Om een impuls te geven aan herbestemming van leegstaande rijksmonumenten wordt de Subsidieregeling Restauratie Rijksmonumenten Zuid-Holland 2013 gewijzigd. Met de wijziging wordt aanvullend op de restauratiemiddelen subsidie beschikbaar gesteld voor maatregelen die de toegankelijkheid van het monument vergroten en bijdragen aan de verduurzaming van het monument. Provinciale Staten is voornemens voor het jaar 2017 een subsdieplafond van € 650.000 vast te stellen.

Kosten die in aanmerking komen voor subsidie zijn maatregelen voor het verbeteren van de toegankelijkheid van het monument voor mensen met een beperking en duurzaamheidsmaatregelen voor isolerende voorzieningen en klimaatverbetering.

Eigenaren van rijksmonumenten of een zelfstandig onderdeel hiervan kunnen, indien zij subsidie ontvangen voor restauratie in hetzelfde kalenderjaar, een aanvraag voor toegankelijkheid- en duurzaamheidsmaatregelen indienen. Van 1 april tot 1 juli 2017 kan een aanvraag worden ingediend. Meer informatie over de subsidieregeling: https://www.zuid-holland.nl/loket/subsidies/