Elke maand reikt provincie Zuid-Holland een Compliment voor het Monument uit als blijk van erkenning voor gerestaureerde en herbestemde monumenten. Het eerste Compliment voor het Monument gaat naar Nationaal Monument Oranjehotel in Den Haag.

Erfgoed maakt de omgeving mooier en vertelt het verhaal van onze geschiedenis. Monumenten dragen bij aan de identiteit en kwaliteit van onze leefomgeving. De provincie Zuid-Holland houdt monumenten in stand door restauraties te stimuleren en leegstand te voorkomen door herbestemming. De provincie heeft veel restauraties van rijksmonumenten en herbestemmingen financieel op gang geholpen.

In 2020 wil de provincie maandelijks een van deze bijzondere monumenten in het zonnetje zetten en haar waardering uitspreken voor restauraties waarbij de belangrijke cultuurhistorische waarde is behouden en voor herbestemmingen die een verrijking voor het monument zijn. Zij doet dat vanaf januari 2020 door maandelijks het Compliment voor het Monument uit te reiken.

Het Oranjehotel

Directeur van Monument Oranjehotel en projectleider Ron Brans van provincie Zuid-Holland bij de uitreiking van het Compliment
Directeur van het monument Oranjehotel Ank van der Laan en projectleider van de provinciale erfgoedlijn Atlantikwall Ron Brans bij de uitreiking van het Compliment

Het Compliment voor het Monument gaat dit keer naar Nationaal Monument Oranjehotel in Den Haag. Het ‘Oranjehotel’ was tijdens de Tweede Wereldoorlog in de volksmond de naam van de cellenbarakken van de Scheveningse gevangenis. Gelegen in het bestuurlijk centrum van Nederland, en van de bezettingsmacht, was het Oranjehotel gedurende de gehele oorlog een gevangenis in Duitse handen. Tenminste 25.000 Nederlanders die zich tegen de Duitsers verzet hebben, werden er opgesloten voor verhoor en berechting door de rechtbanken van de nationaalsocialisten (nazi’s). Vanuit heel Nederland vervoerden de nazi’s verzetsmensen naar het Oranjehotel. Ook tijdens grote processen, zoals van de Geuzen en de Stijkelgroep, werden de verdachten in het Oranjehotel gevangen gehouden.

Het Oranjehotel in Den Haag
Galerij met cellenblokken Oranjehotel

Talloze prominente verzetsmensen werden opgesloten in het Oranjehotel: Pim Boellaard, Titus Brandsma, Ruurd Cleveringa, Han Stijkel, Erik Hazelhoff Roelfzema, Stuuf Wiardi Beekman en Bernard IJzerdraat. Na hun vonnis werden duizenden gevangenen vanuit het Oranjehotel, vaak via de kampen Vught en Amersfoort, gedeporteerd naar de kampen in Duitsland, waar zeer velen omkwamen. Meer dan tweehonderd terdoodveroordeelden brachten hun laatste uren door in de dodencellen van het Oranjehotel. Vanuit daar werden zij door het “Poortje” in de lange gevangenismuur naar de Waalsdorpervlakte gebracht, waar zij werden gefusilleerd.

Kruizen Waalsdorpervlakte kleiner. Foto Arjan de Jager
Kruizen van de Waalsdorpervlakte, tentoongesteld in het Herinneringscentrum. Foto: Arjan de Jager

De geest van verzet

Het Oranjehotel ademt de geest van verzet, de geest van moedige mensen die zich tegen onrecht en geweld verzet hebben. Deze nalatenschap inspireert en is van cruciaal belang, altijd en overal, in de strijd voor een rechtvaardige samenleving. Dit maakt het Oranjehotel, in het bijzonder Doodencel 601, een authentiek en uniek monument.

Het Oranjehotel - Herinneringscentrum
Herinneringscentrum van het Oranjehotel. Foto: Arjan de Jager

Het Herinneringscentrum Oranjehotel biedt de bezoekers een educatief programma aan over de geschiedenis en de betekenis van het Oranjehotel in de Tweede Wereldoorlog.

Beter toegankelijk

In december 2016 heeft de provincie mede dankzij de erfgoedlijn Atlantikwall een subsidie van €573.000 verleend voor de grootscheepse restauratie en herbestemming van het Oranjehotel. Dankzij dit bedrag kon het cellenblok beter toegankelijk worden gemaakt. Dit maakt de herinnering aan, en het herdenken van, de gruwelijke geschiedenis van dit monument beter mogelijk. Daarmee komt een essentiële functie van het gebouw nog beter tot zijn recht en is dit een mooie plek om te herdenken en om steeds weer onze vrijheid te vieren en te koesteren.

Watertorenprijs

De Architectuurprijs, de Zwarte Tulpprijs en de Watertorenprijs: in een drietal competities ontvingen herbestemmingen in Zuid-Holland de afgelopen weken een officiële blijk van erkenning voor behoud, restauratie en doorontwikkeling.

Architectuurprijs 2019 naar Fenix I Rotterdam

Fenix I is de winnaar van de vakjuryprijs en de publieksprijs bij de Rotterdam Architectuurprijs 2019. Fenix I werd woensdagavond 18 december met beide prijzen bekroond tijdens een feestelijke bijeenkomst in de Burgerzaal van het stadhuis Rotterdam. Zowel bij de vakjury als bij het grote publiek kon Fenix I rekenen op grote waardering. Dit jaar werd de Rotterdam Architectuurprijs voor de tiende keer uitgereikt. Het is een gebouw als stad, constateerde de jury. Ontworpen door Mei architects & planners met als opdrachtgever en bouwer Heijmans combineert het gebouw wonen en stedelijk leven, en bouwt letterlijk door op de geschiedenis van Rotterdam; het pand ligt boven op een oude loods.

Zwarte Tulpprijs 2019 voor bollenschuur in Katwijk

De eigenaars van een 125 jaar oude bollenschuur aan de Rijnstraat 6 in Katwijk hebben de Zwarte Tulp Prijs 2019 voor behoud en herbestemming van bollenschuren ontvangen. Wouter Jinssen en Corina Krijgsman kregen de prijs voor de voorbeeldige manier waarop zij hun pand in Katwijk aan de Rijn hebben gerestaureerd en voor de toekomst hebben behouden.

Watertorenprijs 2019 voor herbestemming Zwijndrecht

Isa Ambacht, eigenaar van een watertoren in Zwijndrecht, heeft op 11 december de watertorenprijs 2019 in de wacht gesleept voor de herbestemming van de watertoren te Zwijndrecht. De award, ingesteld door de Nederlandse Watertoren Stichting (NWS), is door de beleggingsinstelling met enig ceremonieel uitgereikt in de het markante rijksmonument van 41 meter hoog. De toren kreeg na jaren leegstand en verschillende plannen uiteindelijk een mooie nieuwe inrichting. Pal naast het gebouw, grenzend aan de Oude Maas, is bovendien de eerste Petit Place neergezet, een tiny house, modulair opgebouwd en duurzaam.

De Van Nelle-fabriek in Rotterdam, het Energiehuis in Dordrecht en de Meelfabriek in Leiden: stuk voor stuk aansprekende projecten die illustreren welk potentieel er schuil kan gaan in vervallend industrieel erfgoed. Op dinsdag 3 december organiseerde het Erfgoedhuis in samenwerking met de provincie Zuid-Holland de Studiemiddag Herbestemmen Industrieel Erfgoed, waarbij we keken naar de kansen en uitdagingen van herbestemmen aan de hand van twee specifieke initiatieven. Bekijk de presentaties terug via deze pagina.

Het Nederlandse Industrieel Erfgoed stond in 1996 – het Jaar van het Industrieel Erfgoed – voor het eerst in de schijnwerpers. Sindsdien is de belangstelling voor dit ruwe en stoere erfgoed enorm gegroeid. In de loop der jaren hebben tal van partijen er voor gezorgd dat karakteristieke industriële gebouwen op een creatieve en inspirerende wijze een succesvol tweede leven hebben gekregen.

Op de studiemiddag over Industrieel erfgoed op 3 december keken we naar de kansen en uitdagingen van herbestemmen, aan de hand van meerdere specifieke initiatieven. In de meeste gevallen zijn herbestemmingen moeizame (gebieds-) processen waarbij betrokkenen een lange adem moeten hebben. Het begint veelal met een (goed) idee van een gewenste herbestemming die andere partijen inspireert. Een herbestemming is altijd een gezamenlijk proces.

Tijdens de studiemiddag werd gekeken naar de kansen en uitdagingen van twee herbestemmingsinitiatieven die nog niet zijn afgerond, maar al wel in gang zijn gezet.

Bekijk de presentaties terug

Het Grote Kantoor in Delft (afbeelding uit presentatie Ton Vervoort)

Bekijk de presentaties hier terug (PDF opent in nieuwe tab):

Programma

  • 12.30 – 13.15: Ontvangst met koffie/thee & indeling in groepen
  • 13.15 – 14.00: Rondleiding over het terrein van de Wilhelminahaven door Guido de Jong e.a.
  • 14.00 – 14.30: Terug naar de Kroepoekfabriek, warm drankje + verzamelen in de plenaire zaal
  • 14.30 – 14.45: Welkomstwoord Marielle Hendriks, directeur Erfgoedhuis Zuid-Holland
  • 14.45 – 15.15: Ton Vervoort, Aanjager Industrieel Erfgoed 
  • 15.15 – 15.45: Aart Spoon: Ervaringen met Herbestemmen Industrieel Erfgoed (o.a. Cichoreifabriek Ouddorp, Meelfabriek Leiden)
  • 15.45 – 16.15: Discussie en vragen
  • 16.15 – 17.00: Drankje & Netwerken

Praktisch

  • Datum: dinsdag 3 december
  • Tijd: 13.00-17.00 uur (inloop vanaf 12.30 uur!)
  • Locatie: De Kroepoekfabriek, Koningin Wilhelminahaven Zuidzijde 2a in Vlaardingen
  • Voor wie: ambtenaren gebouwd erfgoed en ruimtelijke ordening, leden van erfgoedverenigingen, leden van gemeentelijke erfgoedcommissies en betrokkenen van industriële herbestemmingen.

Organisatie

De Studiemiddag is georganiseerd door Erfgoedhuis Zuid-Holland en de provincie Zuid-Holland.

Ab van der Wiel – de initiatiefnemer en inspirator van de herbestemming van de ‘De Meelfabriek’ in Leiden – had vandaag een extra reden voor een mooie dag. Naast het slaan van de eerste paal voor de parkeergarage door VNO-NCW voorzitter Hans de Boer, ontving hij uit handen van Restauratiefonds-directeur Kees-Jan Dosker het “Restauratiefonds compliment 2018”. Het Nationaal Restauratiefonds reikt deze prijs jaarlijks uit aan initiatiefrijke mensen, die een impactvolle bijdrage leveren aan het in stand houden van monumenten. Ab van der Wiel voldoet zeker aan deze criteria en ontving daarom vandaag deze prijs.

Geïnspireerd door een onverwachte kennismaking met het industrieel erfgoed in het Meatpacking district in Manhattan (New York) ruim 30 jaar geleden, kocht hij in 1998 de Meelfabriek. Uit de monumentale restanten van het industriële verleden wil hij daar zijn ‘Meelhattan’ laten verrijzen. Van der Wiel is de grondlegger van de herbestemming van de Meelfabriek en de herontwikkeling van het complete gebied. Hier wil hij zijn ‘stad van de toekomst’ ontwikkelen, waarbij ook veel geïnvesteerd wordt in duurzaamheid.

Hij zal niet stoppen voordat de realisatie hiervan een feit is. Het is zijn levenswerk geworden. Zijn flexibiliteit en doorzettingsvermogen zijn dan ook bijzonder groot. Zijn visie op de ontwikkeling van de Meelfabriek is zelfs van invloed geweest op de totstandkoming van de Restauratiefondplus-hypotheek in 2012. Deze laagrentende lening voor initiatiefnemers van grootschalige restauraties en herbestemmingen werd door het Restauratiefonds in opdracht van het ministerie van OCW ontwikkeld. Zij stelde hiervoor middelen beschikbaar. Inmiddels zijn hiermee al meer dan 100 monumentale projecten gefinancierd.  Alle reden voor het Restauratiefonds om de heer Van der Wiel vandaag te verrassen met het Restauratiefonds-compliment.

Tekst en beeld: Herbestemming.nu

Het verslag van de Netwerkbijeenkomst ‘Ruimte voor industrieel erfgoed’ van 23 mei 2018 is nu beschikbaar. Klik hier of op de onderstaande afbeelding om deze in .pdf te downloaden.

 

De provincie Zuid-Holland heeft deze week o.a. twee belangrijke subsidieaanvragen voor monumentale restauraties gehonoreerd: één voor cichoreifabriek Ceres in Ouddorp (333.000 euro) en één voor de Waaiersluis (229.000 euro) in Gouda. De geldelijke steun is toegekend in het kader van de Subsidieregeling restauratie rijksmonumenten. Daarmee beoogt het provinciebestuur naast stimulering van blijvende investeringen werkgelegenheid en vakmanschap in de restauratiemarkt te bevorderen, evenals herbestemming van rijksmonumenten.

Waaiersluis
De werkzaamheden aan de Waaiersluis, in opdracht van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, zijn al begonnen. De eerste fase van de restauratie van deze belangrijke route voor de pleziervaart is in volle gang. Het karwei wordt naar verwachting in september 2019 afgerond.

Cichoreifabriek
De restauratie/herbestemming van de Cichoreifabriek, verzorgd door BPD Ontwikkeling/2D Vastgoed, bevindt zich nog in de vergunningsfase, maar het voornemen is de bierbrouwerij, proeflokaal, evenementenlocatie in juli/augustus volgend jaar te openen. De subsidieaanvragen voor beide projecten zijn verzorgd door Hylkema erfgoed (Utrecht). Lees hier meer over de plannen voor Cichoreifabriek Ceres.

Foto: de Waaiersluis in Gouda.
Tekst: www.monumentaal.com

Provincie Zuid-Holland nodigt startups uit om innovatieve oplossingen te ontwikkelen voor maatschappelijke uitdagingen die voortkomen uit de provinciale ambities. In het Startup in Residence programma krijgen startups trainingen en profesionele begeleiding van coaches en mentors, zodat zij hun ideeën kunnen doorontwikkelen tot een passende oplossing voor een maatschappelijk vraagstuk. Blijkt de oplossing succesvol dan wordt de Provincie Zuid-Holland launching customer!

Een mooie case binnen dit programma gaat over leegstaande monumenten in de provincie Zuid-Holland. Er zijn 673 monumenten, 15% van het totale monumenten bestand met een grote restauratiebehoefte of herbestemmingsvraagstuk. Welk innovatief concept biedt een oplossing voor de grote leegstand van monumentale panden? Heb jij de oplossing? Klik hier voor meer informatie.

De herontwikkeling van de Meelfabriek is volop aan de gang. De renovatie van het oude directiekantoor is bijna gereed en de kantoorruimten worden binnenkort in gebruik genomen.

Stoere gebouwen zijn geliefd
Vrijwel alle lofts en appartementen zijn inmiddels verkocht. In het monumentale Molengebouw en Riffellokaal komen 30 industriële lofts. Bovenop het gebouw komt een hypermodern, transparant vormgegeven penthouse met rondom glazen gevels. In de nieuw te bouwen ranke Singeltoren komen 30 appartementen en 2 penthouses op de 12e en 13e verdieping. De nieuwbouw van de Young Professionals en de nieuwbouw van de Singeltoren hebben beiden een eigen karakter maar passen qua compositie en materiaalgebruik goed bij de oude fabrieksgebouwen. Architect Bart Akkerhuis heeft een perfect samenspel weten te creëren tussen de monumentale fabrieksgebouwen en de nieuwe gebouwen.

Trappen zijn weg!
In het Molengebouw en Riffellokaal zijn onderhand alle overtollige staalconstructies, trappen en vloeren gesloopt en zijn de funderingspalen voor de liftputten en bodembronnen onder het gebouw aangebracht. De monumentale houten fabrieksvloeren worden gerestaureerd en daarna kan het invullen beginnen.

Robuuste vloeren en industrieel staal
Op moment wordt er hard gewerkt aan de restauratie van de houten vloeren. Dit zijn van origine prachtige robuuste werkvloeren die op het industrieel staal rusten. Tot op heden is circa 4 kilometer aan dikke vloerbalken vervangen en zijn de eerste monsters voor het bijkleuren van het nieuwe hout opgezet. In de komende weken zal het gebouw in de steigers komen te staan en wordt gestart met het maken van de betonnen liftputten, het riool en de leidinginvoeren en de nieuwe begane grondvloer.

Wilt u meer weten over de vorderingen? Ga naar www.demeelfabriek.nl  en volg het laatste nieuws.

Tekst: herbestemming.nu